Artikelen

28 Transport & Logistiek - 2010 • 10
Ieder ongeval is er één teveel. Dat geldt ook voor een dodelijk ongeval met een rechts
afslaande vrachtauto: een drama met louter slachtoffers. Alle betrokkenen blijven achter
met de vraag of dit ongeval niet had kunnen worden voorkomen.
Beroepschauffeur De Officier van Justitie van de
rechtbank in Den Haag eiste
tegen een chauffeur een onvoorwaardelijke
gevangenisstraf van
6 maanden en tevens een ontzegging van de
rijbevoegdheid van 3 jaar. Hij was betrokkene
bij een fataal dodehoekongeval. De eisen
waren uniek, omdat bij soortgelijke ongevallen
meestal een taakstraf, een voorwaardelijke
gevangenisstraf en een voorwaardelijke
rijontzegging werden geëist. Het betrof
hier een noodlottig ongeval met een rechts
afslaande trekker-opleggercombinatie, dat
zich in januari 2009 in Zoetermeer voordeed.
Daarbij kwam een 12-jarige fietser om het
leven. De strafmaat en onderbouwing zijn
van belang, omdat geen enkele chauffeur kan
garanderen nooit bij een dergelijk ongeval
betrokken te raken. De Officier van Justitie
legde de betrokken chauffeur ten laste dat
hij zich als verkeersdeelnemer roekeloos had
gedragen, waardoor er een dodelijk verkeersongeval
plaatsvond. Hij reed met zijn
motorvoertuig, terwijl de rechterspiegels niet
goed waren afgesteld. Het zicht in de spiegels
werd belemmerd, doordat er een gordijn
aanwezig was voor het rechterportierraam
en de spiegels waren vervuild. Ook zou hij
onvoldoende aandacht hebben gehad voor
de verkeerssituatie en heeft hij de rechtdoorgaande
fietser geen voorrang verleend.
Bewijs
De chauffeur stelde dat hij – voordat hij
rechtsaf sloeg – in de vier rechterbuitenspiegels
had gekeken en geen fietser had gezien.
De verdediging bepleitte dan ook vrijspraak.
De politie voerde een verkeersongevalanalyse
uit. Daaruit bleek dat de verplichte
rechterbuitenspiegels niet het vereiste wettelijke
zichtveld op grondniveau weergaven.
Het niet waarneembare gedeelte op grondniveau
rechts naast de vrachtauto was met 384
centimeter veel groter dan de wettelijke 25
centimeter. Dat betekent dat de rechterbuitenspiegels
niet volgens het Voertuigenreglement
1994 waren afgesteld. Ook waren de
spiegelglazen van de rechterbuitenspiegels
ernstig vervuild, waardoor het zicht in deze
spiegels aanzienlijk was afgenomen. Volgens
de rechtbank heeft de chauffeur aan het
verkeer deelgenomen met een vrachtauto met
niet goed afgestelde rechterbuitenspiegels,
die bovendien waren vervuild. Hij heeft het
slachtoffer niet gezien, terwijl hij de bocht
nam en heeft vervolgens het slachtoffer met
zijn vrachtauto in de bocht ‘ingesloten’. De
chauffeur heeft hiermee zeer onvoorzichtig
gehandeld. Dat levert schuld op in de zin van
artikel 6 WVW 1994. Dat luidt: ‘Het is een
ieder die aan het verkeer deelneemt verboden
zich zodanig te gedragen, dat een aan zijn
schuld te wijten verkeersongeval plaatsvindt,
waardoor een ander wordt gedood of waardoor
een ander zwaar lichamelijk letsel wordt
toegebracht of zodanig lichamelijk letsel dat
daaruit tijdelijke ziekte of verhindering in
de uitoefening van de normale bezigheden
ontstaat.’
Extra verantwoordelijkheid
De rechtbank neemt daarbij ook in aanmerking
dat op een beroepschauffeur, die
een zeer zwaar voertuig bestuurt, een extra
zware verantwoordelijkheid rust om met
goed afgestelde en schone spiegels aan het
verkeer deel te nemen en daarbij nog meer
dan gewone verkeersdeelnemers alert te zijn
in het verkeer. Dat geldt zeker binnen de
bebouwde kom, waar het – naar algemene
ervaringsregels leren – in veel gevallen lastig
manoeuvreren is met vrachtauto’s. De chauffeur
kende ook de situatie ter plaatste.
Straf
De rechtbank stond erbij stil dat dit buitengewoon
trieste ongeval en de plotselinge
dood van het jeugdige slachtoffer, diepe
sporen hebben nagelaten in het leven van de
nabestaanden. Dat bleek ook uit de verklaring
tijdens de terechtzitting van de moeder
van het slachtoffer. Een straf in welke vorm
dan ook, kan volgens de rechtbank niet
opwegen tegen het geleden verlies. Omdat er
volgens de rechtbank echter geen sprake was
van ‘roekeloosheid’ maar van ‘zeer onvoorzichtig
handelen’, een zeer ernstig strafbaar
feit, legde zij een lagere straf op dan door de
Officier van Justitie was geëist. De rechtbank
hield er verder rekening mee, dat ook de
chauffeur door het gebeuren is aangeslagen,
met zijn jonge leeftijd en met het feit dat hij
niet eerder met politie en justitie in aanraking
is geweest. De rechtbank veroordeelde de
chauffeur tot een gevangenisstraf voor de
duur van 2 maanden. Deze zal niet worden
uitgevoerd als de veroordeelde zich voor het
einde van de op 2 jaren vastgestelde proeftijd
niet schuldig maakt aan een strafbaar feit.
Daarnaast moet de chauffeur een werkstraf
– dat staat voor het verrichten van onbetaalde
arbeid – van 240 uren ondergaan. Als de
veroordeelde de werkstraf niet naar behoren
Maximaal inzetten
op voorkomen
dodehoekongevallen
door Rob Aarse en Robert van Leewen
Fataal ongeval door dode hoek
Transport & Logistiek - 2010 • 10 29
Beroepschauffeur veroordeeld
verricht, zal vervangende hechtenis worden
toegepast voor de tijd van 120 dagen. Ten
slotte werd de chauffeur de bevoegdheid
ontzegd motorrijtuigen te besturen voor de
tijd van 18 maanden. Lager dan geëist, maar
nog altijd een forse straf, met ingrijpende
gevolgen. Ook voor zijn werkgever, want hij
kan deze chauffeur 18 maanden niet inzetten
in de functie waarvoor hij is aangenomen.
Overeenkomsten
Mede doordat elk ongeval uniek is, komen
rechtbanken tot verschillende strafeisen en
uitspraken, zo bleek uit eigen analyse van
een aantal uitspraken bij dodehoekongevallen.
Maar altijd is van belang of de spiegels
juist waren afgesteld en of ze schoon waren.
Ook haalt de rechtbank altijd de extra zware
verantwoordelijkheid aan van een beroepschauffeur
die een zeer zwaar voertuig
bestuurt. Hij moet maximale voorzichtigheid
betrachten, gezien de gevaren voor andere
weggebruikers, met name fietsers.
Voorzorg
De kans dat een chauffeur betrokken raakt bij
een fataal dodehoekongeval met het afslaan
naar rechts, is statistisch gezien heel klein.
Ongeveer tien van dergelijke ongevallen
per jaar met dodelijke afloop op 150.000
chauffeurs geeft de kans dat het iemand
overkomt goed weer. Maar de ervaring leert
dat zulke ongevallen ook voor de chauffeur
een enorme impact hebben. Vooral ook
omdat altijd blijft knagen of het drama niet
te voorkomen was geweest. Zowel de morele
kant, de beroepseer van professionals als
de ontwikkelende rechtspraak zijn aanleiding
voor ondernemers en chauffeurs om
maximaal in te zetten op het voorkomen van
dodehoekongevallen. Daarnaast blijft TLN
benadrukken dat ook fietsers een belangrijke
bijdrage kunnen leveren aan het voorkomen
van dergelijke ongevallen. Campagnes zoals
‘Blijf uit de dode hoek’ van het ministerie
van Verkeer & Waterstaat en het project
‘Veilig-op-weg’ van TLN en VVN blijven
ook daarom altijd van belang.
Auteurs zijn werkzaam bij TLN
milieu & veiligheid
Enkele belangrijke tips om de kans op
dodehoekongevallen te minimaliseren:
Bedrijf
Benadruk belang van goed afgestelde en
schone spiegels
Overweeg aanleg van eigen
spiegelafstelplaats of verwijs chauffeurs
naar openbare spiegelafstelplaats
Voer schaderegistratie en
schadepreventiesysteem in
Maak van verkeersveiligheid een
regelmatig gespreksonderwerp binnen
bedrijf
Steun ‘Veilig-op-weg’, het grootschalige
voorlichtingsproject van TLN/VVN om
kinderen in het basisonderwijs veilig te
leren omgaan met vrachtauto’s
Ondersteun campagnes zoals ‘Blijf uit de
dode hoek’ van het ministerie van V&W
Breng onveilige verkeerssituaties bij
wegbeheerders onder de aandacht en
probeer oplossingen aan te geven
Houd waar mogelijk in planning rekening
met verkeersonveilige situaties
Voertuig
Zorg dat voertuig beschikt over juiste
spiegels en eventueel een camerasysteem
Zorg voor onbelemmerd uitzicht; geen
versieringen en voorzieningen die het
uitzicht belemmeren
Chauffeur
Zorg voor goede zitpositie, qua bediening
en zichtveld
Stel spiegels correct af, gebruik bij
voorkeur een spiegelafstelplaats of roep
de hulp in van collega’s
Zorg er bij het begin van de rit voor dat
spiegels schoon zijn en houd ze schoon
Anticipeer op verkeersituatie bij naderen
van kruising
Neem aanwezige (brom)fietsers goed op
Geef tijdig aan dat er van richting gaat
worden veranderd
Voorkomen van dodehoekongevallen

Autheur: TLN medewerkers